พ.ร.บ. มาตรฐานทางจริยธรรม พ.ศ. 2562 ข้อสอบส่วนนี้จะวัดเรื่องการเป็นข้าราชการที่ดี เน้นหลักเกณฑ์การประพฤติปฏิบัติตนของเจ้าหน้าที่รัฐ และประมวลจริยธรรมที่คนเป็นข้าราชการต้องยึดถือไว้ในใจเสมอ
สำหรับ พ.ร.บ. มาตรฐานทางจริยธรรม พ.ศ. 2562 ข้อสอบจะไม่ค่อยเน้นถามตัวเลขหรือมาตราลึกๆ แต่จะเน้น "การวิเคราะห์สถานการณ์" ว่าพฤติกรรมที่โจทย์ให้มาตรงกับ (หรือฝ่าฝืน) มาตรฐานทางจริยธรรมข้อใด จุดที่ต้องเน้นอ่านเพื่อเก็บคะแนนมีดังนี้ครับ
1. มาตรฐานทางจริยธรรม 7 ประการ (หัวใจหลักที่ต้องจำให้แม่น) ข้อสอบชอบให้สถานการณ์สมมติมาแล้วให้เราจับคู่กับหลักจริยธรรม:
ยึดมั่นในสถาบันหลักของประเทศ: ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ และการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
ซื่อสัตย์สุจริต มีจิตสำนึกที่ดี และรับผิดชอบต่อหน้าที่: ไม่ทุจริต ไม่รับของขวัญหรือสินบน ปฏิบัติงานอย่างตรงไปตรงมา
กล้าตัดสินใจและกระทำในสิ่งที่ถูกต้องชอบธรรม: คีย์เวิร์ดคือ "กล้ายืนหยัด" คัดค้านหรือไม่ยอมทำตามคำสั่งนายพล/ผู้บังคับบัญชาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย
คิดถึงประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าประโยชน์ส่วนตัว และมีจิตสาธารณะ: ห้ามมีผลประโยชน์ทับซ้อน (Conflict of Interest) เช่น ไม่เอาเวลาราชการหรือทรัพย์สินราชการไปใช้ส่วนตัว
มุ่งผลสัมฤทธิ์ของงาน: ทำงานให้เสร็จตามเป้าหมาย รวดเร็ว มีประสิทธิภาพ และเกิดความคุ้มค่า
ปฏิบัติหน้าที่อย่างเป็นธรรมและไม่เลือกปฏิบัติ: ให้บริการประชาชนทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน ไม่ว่าจะเป็นญาติ คนรู้จัก หรือคนแปลกหน้า
ดำรงตนเป็นแบบอย่างที่ดีและรักษาภาพลักษณ์ของทางราชการ: การใช้ชีวิตส่วนตัวอย่างเหมาะสม ไม่ประพฤติเสื่อมเสียจนกระทบต่อความน่าเชื่อถือของราชการ
2. หน่วยงานที่ได้รับการ "ยกเว้น" (ข้อหลอกยอดฮิต) พ.ร.บ. นี้ใช้บังคับกับหน่วยงานของรัฐโดยทั่วไป แต่ ไม่ใช้บังคับกับ 4 หน่วยงานนี้ (เพราะหน่วยงานเหล่านี้มีมาตรฐานจริยธรรมเฉพาะของตัวเองที่เข้มงวดอยู่แล้ว)
หน่วยงานธุรการของรัฐสภ
องค์กรอิสระ
ศาล
องค์กรอัยการ
3. องค์กรที่ดูแลเรื่องจริยธรรม (ก.ม.จ.)
จำชื่อย่อและชื่อเต็ม: ก.ม.จ. ย่อมาจาก คณะกรรมการมาตรฐานทางจริยธรรม
ประธานกรรมการ: นายกรัฐมนตรี หรือ รองนายกรัฐมนตรีที่นายกฯ มอบหมาย
4. ใครเป็นคนทำ "ประมวลจริยธรรม"? ข้อสอบมักถามว่าหน่วยงานใดมีหน้าที่จัดทำประมวลจริยธรรมให้กับเจ้าหน้าที่แต่ละกลุ่ม ให้จำคู่กันดังนี้ครับ:
ข้าราชการพลเรือน ➡️ องค์กรที่ทำคือ ก.พ.
ข้าราชการทหาร และข้าราชการพลเรือนกลาโหม ➡️ องค์กรที่ทำคือ สภากลาโหม
ข้าราชการตำรวจ ➡️ องค์กรที่ทำคือ ก.ตร.
ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ➡️ องค์กรที่ทำคือ ก.ค.ศ.
ข้าราชการส่วนท้องถิ่น ➡️ องค์กรที่ทำคือ ก.จ., ก.ท., ก.อบต.
เทคนิคในห้องสอบ: กฎหมายฉบับนี้ใช้ "สามัญสำนึกของการเป็นคนดี" ตอบได้เลยครับ แค่จับคีย์เวิร์ดของจริยธรรมทั้ง 7 ข้อให้แม่น แล้วดูว่าการกระทำในโจทย์ส่งผลกระทบต่อเรื่องใดมากที่สุด
แนวข้อสอบพร้อมเฉลย (เฉลยคลุมดำ)
ข้อที่ 1: การที่ข้าราชการนำรถยนต์ส่วนกลางของสำนักงานไปใช้เดินทางท่องเที่ยวกับครอบครัวในวันหยุด ถือเป็นการฝ่าฝืนมาตรฐานทางจริยธรรมข้อใดชัดเจนที่สุด?
ก. ยึดมั่นในสถาบันหลักของประเทศ
ข. ซื่อสัตย์สุจริต มีจิตสำนึกที่ดี และรับผิดชอบต่อหน้าที่
ค. คิดถึงประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าประโยชน์ส่วนตัว และมีจิตสาธารณะ
ง. มุ่งผลสัมฤทธิ์ของงาน
เฉลย: ค. คิดถึงประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าประโยชน์ส่วนตัว และมีจิตสาธารณะ
อ้างอิงกฎหมาย: มาตรา 5 (4)
คำอธิบาย: การแยกเรื่องส่วนตัวออกจากตำแหน่งหน้าที่ และการไม่นำทรัพย์สินของทางราชการไปใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตน เป็นหัวใจหลักของจริยธรรมข้อนี้ครับ (การป้องกันผลประโยชน์ทับซ้อน)
ข้อที่ 2: พระราชบัญญัติมาตรฐานทางจริยธรรม พ.ศ. 2562 "ไม่" ใช้บังคับกับหน่วยงานในข้อใด?
ก. องค์การบริหารส่วนจังหวัด
ข. กระทรวงการคลัง
ค. องค์การมหาชน
ง. หน่วยงานธุรการของรัฐสภา
เฉลย: ง. หน่วยงานธุรการของรัฐสภา
อ้างอิงกฎหมาย: มาตรา 3
คำอธิบาย: กฎหมายฉบับนี้ใช้บังคับกับหน่วยงานของรัฐทั่วไป แต่ยกเว้น 4 หน่วยงาน ได้แก่ หน่วยงานธุรการของรัฐสภา องค์กรอิสระ ศาล และองค์กรอัยการ เนื่องจากหน่วยงานเหล่านี้มีมาตรฐานจริยธรรมเฉพาะที่เข้มงวดของตนเองอยู่แล้ว
ข้อที่ 3: ใครดำรงตำแหน่งประธาน "คณะกรรมการมาตรฐานทางจริยธรรม" (ก.ม.จ.)?
ก. นายกรัฐมนตรี หรือรองนายกรัฐมนตรีที่นายกรัฐมนตรีมอบหมาย
ข. รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี
ค. เลขาธิการ ก.พ.
ง. ประธานผู้ตรวจการแผ่นดิน
เฉลย: ก. นายกรัฐมนตรี หรือรองนายกรัฐมนตรีที่นายกรัฐมนตรีมอบหมาย
อ้างอิงกฎหมาย: มาตรา 8 (1)
คำอธิบาย: โครงสร้างของ ก.ม.จ. มีประธานคือ นายกรัฐมนตรี หรือรองนายกรัฐมนตรีที่ได้รับมอบหมาย โดยมีเลขาธิการ ก.พ. เป็นกรรมการและเลขานุการ
ข้อที่ 4: องค์กรใดมีหน้าที่จัดทำ "ประมวลจริยธรรม" สำหรับข้าราชการพลเรือน?
ก. คณะรัฐมนตรี
ข. คณะกรรมการมาตรฐานทางจริยธรรม (ก.ม.จ.)
ค. คณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.)
ง. ผู้บังคับบัญชาของแต่ละกระทรวง
เฉลย: ค. คณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.)
อ้างอิงกฎหมาย: มาตรา 6 (1)
คำอธิบาย: กฎหมายกำหนดให้องค์กรกลางบริหารงานบุคคลของแต่ละประเภทข้าราชการเป็นผู้ทำประมวลจริยธรรม สำหรับข้าราชการพลเรือนคือ ก.พ. ส่วน ก.ม.จ. มีหน้าที่แค่กำหนดหลักเกณฑ์ภาพรวม ไม่ได้เป็นคนเขียนประมวลจริยธรรมของแต่ละหน่วยงาน
ข้อที่ 5: เมื่อผู้บังคับบัญชาสั่งให้เจ้าหน้าที่ทำรายงานเท็จเพื่อปิดบังความผิดพลาดของโครงการ แต่เจ้าหน้าที่ปฏิเสธที่จะทำตาม ถือว่าเจ้าหน้าที่ท่านนี้ปฏิบัติตามมาตรฐานทางจริยธรรมข้อใด?
ก. ดำรงตนเป็นแบบอย่างที่ดีและรักษาภาพลักษณ์ของทางราชการ
ข. ปฏิบัติหน้าที่อย่างเป็นธรรมและไม่เลือกปฏิบัติ
ค. มุ่งผลสัมฤทธิ์ของงาน
ง. กล้าตัดสินใจและกระทำในสิ่งที่ถูกต้องชอบธรรม
เฉลย: ง. กล้าตัดสินใจและกระทำในสิ่งที่ถูกต้องชอบธรรม
อ้างอิงกฎหมาย: มาตรา 5 (3)
คำอธิบาย: คีย์เวิร์ดของจริยธรรมข้อนี้คือการ "คัดค้านการกระทำที่ไม่ถูกต้อง" และยืนหยัดทำในสิ่งที่ชอบด้วยกฎหมายและจริยธรรม แม้จะเป็นคำสั่งจากผู้บังคับบัญชาก็ตาม
