10/07/2026

อยากเป็นข้าราชการ ต้องเริ่มตรงไหน

 




    การเข้ารับราชการยังคงเป็นเป้าหมายทางอาชีพของคนจำนวนไม่น้อย โดยเฉพาะผู้ที่กำลังศึกษาอยู่ในระดับอุดมศึกษา ผู้สำเร็จการศึกษาใหม่ ตลอดจนผู้ที่ต้องการเปลี่ยนเส้นทางอาชีพในวัยทำงาน ด้วยเหตุผลที่แตกต่างกัน ทั้งความสนใจในงานภาครัฐ ความต้องการทำงานที่มีความมั่นคง โอกาสในการพัฒนาความก้าวหน้าในสายอาชีพ ตลอดจนความตั้งใจที่จะนำความรู้และความสามารถของตนเองมาใช้ประโยชน์ต่อสังคมและประเทศ อย่างไรก็ตาม การเข้าสู่ระบบราชการมิได้เกิดขึ้นจากการมีวุฒิการศึกษาเพียงอย่างเดียว แต่ต้องผ่านกระบวนการสรรหาและคัดเลือกตามหลักเกณฑ์ของทางราชการ ดังนั้น ผู้ที่มีเป้าหมายจะรับราชการจึงควรทำความเข้าใจเส้นทางการเข้าสู่ระบบราชการและเตรียมความพร้อมอย่างเป็นระบบตั้งแต่เนิ่น ๆ

    สำหรับผู้ที่มุ่งเข้าสู่ระบบ ข้าราชการพลเรือนสามัญ สำนักงาน ก.พ. เป็นหน่วยงานสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการสอบภาค ก. หรือการสอบเพื่อวัดความรู้ความสามารถทั่วไป ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเตรียมบุคคลเข้าสู่การสอบแข่งขันเพื่อบรรจุและแต่งตั้งในส่วนราชการ อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ผู้สนใจควรทำความเข้าใจเป็นอันดับแรกคือ การสอบภาค ก. ไม่ใช่การสอบเพื่อบรรจุเป็นข้าราชการโดยตรง แต่เป็นการวัดความรู้ความสามารถทั่วไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด และเมื่อผู้สมัครมีคุณสมบัติครบถ้วนและสอบผ่านแล้ว จึงสามารถนำผลการสอบไปใช้ประกอบการสมัครสอบแข่งขันในตำแหน่งที่ส่วนราชการเปิดรับตามเงื่อนไขของประกาศนั้น ๆ

    ดังนั้น จุดเริ่มต้นของการเตรียมตัวจึงไม่ควรเป็นเพียงการซื้อหนังสือมาอ่านหรือเริ่มทำข้อสอบทันที หากแต่ควรเริ่มจากการกำหนดเป้าหมายทางอาชีพของตนเองให้ชัดเจนก่อนว่า ต้องการทำงานในลักษณะใด สนใจหน่วยงานใด และวุฒิการศึกษาที่ตนเองมีสามารถสมัครตำแหน่งใดได้บ้าง เนื่องจากตำแหน่งข้าราชการพลเรือนมีลักษณะงานและมาตรฐานกำหนดตำแหน่งที่แตกต่างกัน ผู้สมัครจึงต้องพิจารณาทั้งคุณสมบัติทั่วไปและคุณสมบัติเฉพาะสำหรับตำแหน่ง รวมถึงตรวจสอบวุฒิการศึกษาว่าตรงตามเงื่อนไขของตำแหน่งที่ต้องการสมัครหรือไม่ การศึกษาข้อมูลเหล่านี้ตั้งแต่ต้นจะช่วยให้การเตรียมตัวมีทิศทางที่ชัดเจน และลดความเสี่ยงในการเตรียมสอบในตำแหน่งที่ตนเองไม่สามารถสมัครได้

    เมื่อกำหนดเป้าหมายแล้ว ขั้นตอนสำคัญต่อมาคือการเตรียมความพร้อมสำหรับการสอบภาค ก. ของสำนักงาน ก.พ. ปัจจุบันหลักสูตรการสอบภาค ก. ประกอบด้วยการวัดความสามารถในการคิดวิเคราะห์ การวัดความรู้ภาษาอังกฤษ และการวัดความรู้และลักษณะการเป็นข้าราชการที่ดี โดยแต่ละส่วนมีลักษณะของเนื้อหาและเกณฑ์การผ่านแตกต่างกัน ผู้เตรียมสอบจึงไม่ควรให้ความสำคัญเฉพาะวิชาที่ตนเองถนัด แต่ควรประเมินความสามารถของตนเองในทุกส่วนและวางแผนพัฒนาจุดอ่อนควบคู่ไปกับการรักษาจุดแข็ง

    โดยเฉพาะการคิดวิเคราะห์ ซึ่งต้องอาศัยทั้งความเข้าใจหลักการและการฝึกฝนอย่างต่อเนื่อง ผู้สอบจำเป็นต้องพัฒนาความสามารถในการวิเคราะห์ข้อมูล การใช้เหตุผล การคำนวณ และการแก้ปัญหาภายใต้ข้อจำกัดด้านเวลา ขณะที่ภาษาอังกฤษเป็นทักษะที่ควรสะสมอย่างต่อเนื่อง ไม่ควรอาศัยการเร่งท่องจำเฉพาะช่วงก่อนสอบ เพราะความสามารถด้านคำศัพท์ ไวยากรณ์ และการอ่านจับใจความจำเป็นต้องอาศัยการฝึกซ้ำ ส่วนวิชาความรู้และลักษณะการเป็นข้าราชการที่ดีนั้น ผู้สอบควรทำความเข้าใจหลักการและสาระสำคัญของกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรใช้วิธีท่องจำโดยปราศจากความเข้าใจ เนื่องจากการทำข้อสอบจำเป็นต้องนำหลักการไปวิเคราะห์สถานการณ์ที่กำหนด

    การเตรียมสอบที่มีประสิทธิภาพจึงควรเปลี่ยนจากแนวคิด “อ่านหนังสือให้มากที่สุด” มาเป็น “อ่านอย่างมีเป้าหมายและฝึกนำความรู้ไปใช้” ผู้สอบควรเริ่มต้นด้วยการทำแบบทดสอบหรือข้อสอบจำลองเพื่อประเมินระดับความรู้ของตนเอง จากนั้นจึงวิเคราะห์ว่าข้อผิดพลาดเกิดจากสาเหตุใด หากผิดเพราะไม่เข้าใจเนื้อหา ก็ควรกลับไปทบทวนหลักการ หากผิดเพราะอ่านโจทย์ไม่ละเอียด ก็ควรฝึกการวิเคราะห์โจทย์ และหากทำข้อสอบไม่ทัน ก็ควรฝึกการบริหารเวลา การทำข้อสอบจึงไม่ควรสิ้นสุดลงเพียงการตรวจว่าถูกหรือผิด แต่ควรนำข้อผิดพลาดมาใช้เป็นข้อมูลสำหรับพัฒนาตนเอง เพราะข้อสอบที่ทำผิดสามารถสะท้อนจุดอ่อนของผู้สอบได้อย่างเป็นรูปธรรม



    อีกประเด็นหนึ่งที่มีความสำคัญไม่แพ้ความรู้คือการบริหารเวลา การสอบแข่งขันมีข้อจำกัดด้านเวลา ผู้สอบจึงต้องสามารถตัดสินใจได้ว่าข้อใดควรทำก่อน ข้อใดควรข้าม และข้อใดควรกลับมาพิจารณาอีกครั้ง การฝึกทำข้อสอบโดยจับเวลาอย่างสม่ำเสมอจะช่วยให้ผู้สอบคุ้นเคยกับแรงกดดันและสามารถประเมินเวลาที่ตนเองใช้ในแต่ละส่วนได้มากขึ้น การฝึกในลักษณะใกล้เคียงกับสถานการณ์จริงจึงมีความสำคัญ เพราะการรู้คำตอบเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากไม่สามารถนำความรู้มาใช้ภายใต้เวลาที่กำหนดได้

    นอกจากการสอบภาค ก. แล้ว ผู้ที่มีเป้าหมายชัดเจนว่าจะเข้ารับราชการควรเริ่มศึกษาการสอบในระดับตำแหน่งไปพร้อมกันด้วย กล่าวคือ เมื่อส่วนราชการมีประกาศรับสมัครสอบแข่งขันในตำแหน่งใด ผู้สมัครจะต้องพิจารณารายละเอียดของประกาศนั้นอย่างรอบคอบ ทั้งคุณสมบัติของผู้สมัคร คุณวุฒิและสาขาวิชา เนื้อหาวิชาที่ใช้สอบ วิธีการสมัคร เอกสารประกอบ ตลอดจนหลักเกณฑ์การสอบและการขึ้นบัญชี เนื่องจากรายละเอียดเหล่านี้อาจแตกต่างกันไปตามตำแหน่งและส่วนราชการ

    ในส่วนของความรู้เฉพาะตำแหน่ง หรือที่ผู้สมัครจำนวนมากเรียกว่า “ภาค ข.” ผู้เตรียมสอบควรศึกษาเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับลักษณะงานของตำแหน่งที่ตนเองสนใจ เช่น กฎหมาย ระเบียบ ความรู้เฉพาะด้าน ภารกิจของหน่วยงาน และสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงาน การศึกษาข้อมูลของหน่วยงานเป้าหมายตั้งแต่ก่อนมีประกาศรับสมัครจะทำให้ผู้สมัครมีเวลาในการสะสมความรู้และทำความเข้าใจบริบทของงานมากขึ้น แทนที่จะรอให้ประกาศรับสมัครออกแล้วจึงเริ่มต้นศึกษาทุกอย่างพร้อมกัน

    ในทำนองเดียวกัน ผู้สมัครควรเตรียมความพร้อมสำหรับการประเมินความเหมาะสมกับตำแหน่ง หรือ “ภาค ค.” ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการสัมภาษณ์ การประเมินบุคลิกภาพ ทัศนคติ หรือองค์ประกอบอื่นตามที่ส่วนราชการกำหนด การเตรียมตัวในส่วนนี้ไม่ควรหมายถึงการท่องจำคำตอบสัมภาษณ์ แต่ควรทำความเข้าใจเกี่ยวกับหน่วยงาน ตำแหน่งหน้าที่ ความรับผิดชอบ ตลอดจนสามารถอธิบายได้อย่างมีเหตุผลว่าเหตุใดจึงสนใจงานดังกล่าว และตนเองมีความรู้หรือประสบการณ์ที่สามารถนำมาใช้กับตำแหน่งนั้นได้อย่างไร

    สิ่งสำคัญอีกประการหนึ่งคือการติดตามข่าวสารการรับสมัครอย่างสม่ำเสมอ เพราะการสอบเข้ารับราชการไม่ได้มีเพียงสนามสอบเดียว และแต่ละส่วนราชการมีช่วงเวลารับสมัคร หลักเกณฑ์ และรายละเอียดแตกต่างกัน ผู้สนใจจึงควรติดตามข้อมูลจากแหล่งทางการเป็นหลัก โดยเฉพาะเว็บไซต์สำนักงาน ก.พ. ระบบรับสมัครสอบของสำนักงาน ก.พ. และเว็บไซต์ของส่วนราชการเจ้าของตำแหน่ง ทั้งนี้ ไม่ควรยึดข้อมูลจากโพสต์หรือข้อความที่เผยแพร่ต่อกันในสื่อสังคมออนไลน์เป็นข้อมูลสุดท้ายโดยไม่ตรวจสอบกับประกาศฉบับจริง เนื่องจากรายละเอียดเกี่ยวกับคุณสมบัติ วุฒิการศึกษา กำหนดการรับสมัคร หรือเอกสารที่ต้องใช้ อาจมีการเปลี่ยนแปลงและหากผู้สมัครเข้าใจคลาดเคลื่อนอาจส่งผลต่อสิทธิในการสมัครสอบได้

    สำหรับปี พ.ศ. 2569 การเตรียมตัวสอบจึงควรคำนึงถึงรูปแบบการสอบและกำหนดการที่สำนักงาน ก.พ. ประกาศในแต่ละปีด้วย โดยในปี 2569 มีทั้งการสอบภาค ก. รูปแบบ Paper & Pencil และ e-Exam ผู้สนใจควรศึกษาประกาศและกำหนดการของสำนักงาน ก.พ. ในรอบที่ตนเองต้องการสมัครโดยตรง เนื่องจากจำนวนที่นั่งสอบ ศูนย์สอบ คุณสมบัติผู้สมัคร และรายละเอียดต่าง ๆ เป็นข้อมูลที่ต้องยึดตามประกาศของแต่ละรอบ

    อย่างไรก็ตาม การเตรียมตัวสอบราชการไม่ควรจำกัดอยู่เพียงเรื่องวิชาการ เพราะการเตรียมความพร้อมด้านจิตใจและการจัดการชีวิตประจำวันก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน ผู้ที่ทำงานไปด้วยและเตรียมสอบไปด้วยอาจไม่สามารถอ่านหนังสือได้เป็นเวลานานหลายชั่วโมงในแต่ละวัน แต่สามารถแบ่งเวลาเป็นช่วงสั้น ๆ และทำอย่างสม่ำเสมอได้ การอ่านวันละหนึ่งหรือสองชั่วโมงอย่างมีเป้าหมายและต่อเนื่องอาจมีประโยชน์มากกว่าการอ่านอย่างหนักเพียงไม่กี่วันก่อนสอบ สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่จำนวนชั่วโมงที่ใช้ไปเพียงอย่างเดียว แต่คือคุณภาพของการเรียนรู้และความสม่ำเสมอในการฝึกฝน

    สำหรับผู้ที่เคยสอบแล้วไม่ผ่าน สิ่งที่ควรทำไม่ใช่การมองผลสอบเป็นเครื่องตัดสินความสามารถของตนเอง แต่ควรนำผลที่เกิดขึ้นมาวิเคราะห์อย่างเป็นระบบว่าเสียคะแนนจากส่วนใด มีปัญหาเรื่องความรู้ การบริหารเวลา หรือความผิดพลาดในการทำข้อสอบ หากพบว่าปัญหาอยู่ที่การคิดวิเคราะห์ ก็ควรเพิ่มการฝึกโจทย์ หากเป็นภาษาอังกฤษก็ควรสะสมทักษะอย่างต่อเนื่อง หรือหากเป็นเนื้อหาด้านกฎหมายและระเบียบ ก็ควรกลับไปสร้างความเข้าใจในหลักการ การสอบแต่ละครั้งจึงสามารถทำหน้าที่เป็นข้อมูลสะท้อนผลการเตรียมตัว และช่วยให้การเตรียมสอบครั้งต่อไปมีประสิทธิภาพมากขึ้น

    ท้ายที่สุดแล้ว การเข้าสู่ระบบราชการไม่ควรเริ่มต้นจากคำถามเพียงว่า “จะอ่านหนังสืออะไรดี” แต่ควรเริ่มจากคำถามที่สำคัญกว่า คือ “เราอยากทำงานอะไร และต้องผ่านขั้นตอนใดจึงจะไปถึงตำแหน่งนั้น” เมื่อมีเป้าหมายที่ชัดเจนแล้วจึงค่อยศึกษาคุณสมบัติ วางแผนการสอบ เตรียมความรู้ทั่วไป พัฒนาความรู้เฉพาะตำแหน่ง ฝึกทำข้อสอบ ติดตามประกาศ และเตรียมความพร้อมสำหรับกระบวนการคัดเลือกในขั้นต่อไป

การสอบเข้ารับราชการอาจเป็นเส้นทางที่ต้องใช้ทั้งเวลา ความพยายาม และความต่อเนื่อง แต่การเตรียมตัวอย่างเป็นระบบจะช่วยให้ผู้สมัครมองเห็นเส้นทางของตนเองได้ชัดเจนขึ้น และลดการเตรียมตัวแบบลองผิดลองถูก ดังนั้น สำหรับผู้ที่มีเป้าหมายจะรับราชการในปี 2569 หรือในระยะต่อไป สิ่งที่สามารถเริ่มต้นได้ตั้งแต่วันนี้คือ ศึกษาข้อมูลให้ถูกต้อง กำหนดตำแหน่งเป้าหมาย ประเมินตนเอง และลงมือเตรียมความพร้อมอย่างสม่ำเสมอ เพราะโอกาสในการสอบผ่านไม่ได้เกิดจากการรอให้ถึงวันสอบ แต่เกิดจากการสะสมความพร้อมในทุกวันก่อนถึงวันนั้น



10/05/2026

แนวการออกข้อสอบ ก.พ. พ.ร.บ. มาตรฐานทางจริยธรรม พ.ศ. 2562

 


    พ.ร.บ. มาตรฐานทางจริยธรรม พ.ศ. 2562 ข้อสอบส่วนนี้จะวัดเรื่องการเป็นข้าราชการที่ดี เน้นหลักเกณฑ์การประพฤติปฏิบัติตนของเจ้าหน้าที่รัฐ และประมวลจริยธรรมที่คนเป็นข้าราชการต้องยึดถือไว้ในใจเสมอ

ดาวน์โหลดฉบับเต็มได้ที่นี่

    สำหรับ พ.ร.บ. มาตรฐานทางจริยธรรม พ.ศ. 2562 ข้อสอบจะไม่ค่อยเน้นถามตัวเลขหรือมาตราลึกๆ แต่จะเน้น "การวิเคราะห์สถานการณ์" ว่าพฤติกรรมที่โจทย์ให้มาตรงกับ (หรือฝ่าฝืน) มาตรฐานทางจริยธรรมข้อใด จุดที่ต้องเน้นอ่านเพื่อเก็บคะแนนมีดังนี้ครับ

1. มาตรฐานทางจริยธรรม 7 ประการ (หัวใจหลักที่ต้องจำให้แม่น) ข้อสอบชอบให้สถานการณ์สมมติมาแล้วให้เราจับคู่กับหลักจริยธรรม:

    ยึดมั่นในสถาบันหลักของประเทศ: ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ และการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข

    ซื่อสัตย์สุจริต มีจิตสำนึกที่ดี และรับผิดชอบต่อหน้าที่: ไม่ทุจริต ไม่รับของขวัญหรือสินบน ปฏิบัติงานอย่างตรงไปตรงมา

    กล้าตัดสินใจและกระทำในสิ่งที่ถูกต้องชอบธรรม: คีย์เวิร์ดคือ "กล้ายืนหยัด" คัดค้านหรือไม่ยอมทำตามคำสั่งนายพล/ผู้บังคับบัญชาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย

    คิดถึงประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าประโยชน์ส่วนตัว และมีจิตสาธารณะ: ห้ามมีผลประโยชน์ทับซ้อน (Conflict of Interest) เช่น ไม่เอาเวลาราชการหรือทรัพย์สินราชการไปใช้ส่วนตัว

    มุ่งผลสัมฤทธิ์ของงาน: ทำงานให้เสร็จตามเป้าหมาย รวดเร็ว มีประสิทธิภาพ และเกิดความคุ้มค่า

    ปฏิบัติหน้าที่อย่างเป็นธรรมและไม่เลือกปฏิบัติ: ให้บริการประชาชนทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน ไม่ว่าจะเป็นญาติ คนรู้จัก หรือคนแปลกหน้า

    ดำรงตนเป็นแบบอย่างที่ดีและรักษาภาพลักษณ์ของทางราชการ: การใช้ชีวิตส่วนตัวอย่างเหมาะสม ไม่ประพฤติเสื่อมเสียจนกระทบต่อความน่าเชื่อถือของราชการ

2. หน่วยงานที่ได้รับการ "ยกเว้น" (ข้อหลอกยอดฮิต) พ.ร.บ. นี้ใช้บังคับกับหน่วยงานของรัฐโดยทั่วไป แต่ ไม่ใช้บังคับกับ 4 หน่วยงานนี้ (เพราะหน่วยงานเหล่านี้มีมาตรฐานจริยธรรมเฉพาะของตัวเองที่เข้มงวดอยู่แล้ว)

    หน่วยงานธุรการของรัฐสภ

    องค์กรอิสระ

    ศาล

    องค์กรอัยการ

3. องค์กรที่ดูแลเรื่องจริยธรรม (ก.ม.จ.)

    จำชื่อย่อและชื่อเต็ม: ก.ม.จ. ย่อมาจาก คณะกรรมการมาตรฐานทางจริยธรรม

    ประธานกรรมการ: นายกรัฐมนตรี หรือ รองนายกรัฐมนตรีที่นายกฯ มอบหมาย

4. ใครเป็นคนทำ "ประมวลจริยธรรม"? ข้อสอบมักถามว่าหน่วยงานใดมีหน้าที่จัดทำประมวลจริยธรรมให้กับเจ้าหน้าที่แต่ละกลุ่ม ให้จำคู่กันดังนี้ครับ:

    ข้าราชการพลเรือน ➡️ องค์กรที่ทำคือ ก.พ.

    ข้าราชการทหาร และข้าราชการพลเรือนกลาโหม ➡️ องค์กรที่ทำคือ สภากลาโหม

    ข้าราชการตำรวจ ➡️ องค์กรที่ทำคือ ก.ตร.

    ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ➡️ องค์กรที่ทำคือ ก.ค.ศ.

ข้าราชการส่วนท้องถิ่น ➡️ องค์กรที่ทำคือ ก.จ., ก.ท., ก.อบต.

เทคนิคในห้องสอบ: กฎหมายฉบับนี้ใช้ "สามัญสำนึกของการเป็นคนดี" ตอบได้เลยครับ แค่จับคีย์เวิร์ดของจริยธรรมทั้ง 7 ข้อให้แม่น แล้วดูว่าการกระทำในโจทย์ส่งผลกระทบต่อเรื่องใดมากที่สุด


แนวข้อสอบพร้อมเฉลย (เฉลยคลุมดำ)

ข้อที่ 1: การที่ข้าราชการนำรถยนต์ส่วนกลางของสำนักงานไปใช้เดินทางท่องเที่ยวกับครอบครัวในวันหยุด ถือเป็นการฝ่าฝืนมาตรฐานทางจริยธรรมข้อใดชัดเจนที่สุด? 

ก. ยึดมั่นในสถาบันหลักของประเทศ 

ข. ซื่อสัตย์สุจริต มีจิตสำนึกที่ดี และรับผิดชอบต่อหน้าที่ 

ค. คิดถึงประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าประโยชน์ส่วนตัว และมีจิตสาธารณะ 

ง. มุ่งผลสัมฤทธิ์ของงาน 

เฉลย: ค. คิดถึงประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าประโยชน์ส่วนตัว และมีจิตสาธารณะ 

อ้างอิงกฎหมาย: มาตรา 5 (4) 

คำอธิบาย: การแยกเรื่องส่วนตัวออกจากตำแหน่งหน้าที่ และการไม่นำทรัพย์สินของทางราชการไปใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตน เป็นหัวใจหลักของจริยธรรมข้อนี้ครับ (การป้องกันผลประโยชน์ทับซ้อน)

ข้อที่ 2: พระราชบัญญัติมาตรฐานทางจริยธรรม พ.ศ. 2562 "ไม่" ใช้บังคับกับหน่วยงานในข้อใด? 

ก. องค์การบริหารส่วนจังหวัด 

ข. กระทรวงการคลัง 

ค. องค์การมหาชน 

ง. หน่วยงานธุรการของรัฐสภา 

เฉลย: ง. หน่วยงานธุรการของรัฐสภา 

อ้างอิงกฎหมาย: มาตรา 3 

คำอธิบาย: กฎหมายฉบับนี้ใช้บังคับกับหน่วยงานของรัฐทั่วไป แต่ยกเว้น 4 หน่วยงาน ได้แก่ หน่วยงานธุรการของรัฐสภา องค์กรอิสระ ศาล และองค์กรอัยการ เนื่องจากหน่วยงานเหล่านี้มีมาตรฐานจริยธรรมเฉพาะที่เข้มงวดของตนเองอยู่แล้ว

ข้อที่ 3: ใครดำรงตำแหน่งประธาน "คณะกรรมการมาตรฐานทางจริยธรรม" (ก.ม.จ.)? 

ก. นายกรัฐมนตรี หรือรองนายกรัฐมนตรีที่นายกรัฐมนตรีมอบหมาย 

ข. รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี 

ค. เลขาธิการ ก.พ. 

ง. ประธานผู้ตรวจการแผ่นดิน 

เฉลย: ก. นายกรัฐมนตรี หรือรองนายกรัฐมนตรีที่นายกรัฐมนตรีมอบหมาย 

อ้างอิงกฎหมาย: มาตรา 8 (1) 

คำอธิบาย: โครงสร้างของ ก.ม.จ. มีประธานคือ นายกรัฐมนตรี หรือรองนายกรัฐมนตรีที่ได้รับมอบหมาย โดยมีเลขาธิการ ก.พ. เป็นกรรมการและเลขานุการ

ข้อที่ 4: องค์กรใดมีหน้าที่จัดทำ "ประมวลจริยธรรม" สำหรับข้าราชการพลเรือน? 

ก. คณะรัฐมนตรี 

ข. คณะกรรมการมาตรฐานทางจริยธรรม (ก.ม.จ.) 

ค. คณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) 

ง. ผู้บังคับบัญชาของแต่ละกระทรวง 

เฉลย: ค. คณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) 

อ้างอิงกฎหมาย: มาตรา 6 (1) 

คำอธิบาย: กฎหมายกำหนดให้องค์กรกลางบริหารงานบุคคลของแต่ละประเภทข้าราชการเป็นผู้ทำประมวลจริยธรรม สำหรับข้าราชการพลเรือนคือ ก.พ. ส่วน ก.ม.จ. มีหน้าที่แค่กำหนดหลักเกณฑ์ภาพรวม ไม่ได้เป็นคนเขียนประมวลจริยธรรมของแต่ละหน่วยงาน

ข้อที่ 5: เมื่อผู้บังคับบัญชาสั่งให้เจ้าหน้าที่ทำรายงานเท็จเพื่อปิดบังความผิดพลาดของโครงการ แต่เจ้าหน้าที่ปฏิเสธที่จะทำตาม ถือว่าเจ้าหน้าที่ท่านนี้ปฏิบัติตามมาตรฐานทางจริยธรรมข้อใด?

ก. ดำรงตนเป็นแบบอย่างที่ดีและรักษาภาพลักษณ์ของทางราชการ 

ข. ปฏิบัติหน้าที่อย่างเป็นธรรมและไม่เลือกปฏิบัติ 

ค. มุ่งผลสัมฤทธิ์ของงาน 

ง. กล้าตัดสินใจและกระทำในสิ่งที่ถูกต้องชอบธรรม 

เฉลย: ง. กล้าตัดสินใจและกระทำในสิ่งที่ถูกต้องชอบธรรม 

อ้างอิงกฎหมาย: มาตรา 5 (3) 

คำอธิบาย: คีย์เวิร์ดของจริยธรรมข้อนี้คือการ "คัดค้านการกระทำที่ไม่ถูกต้อง" และยืนหยัดทำในสิ่งที่ชอบด้วยกฎหมายและจริยธรรม แม้จะเป็นคำสั่งจากผู้บังคับบัญชาก็ตาม












10/03/2026

แนวการออกข้อสอบ ก.พ. พ.ร.บ. ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539

 


    พ.ร.บ. ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 กฎหมายคุ้มครองคนทำงาน เน้นเรื่องกรณีที่เจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานตามหน้าที่แล้วดันเกิดความเสียหายขึ้น ใครจะต้องเป็นคนรับผิดชอบ? หน่วยงานหรือตัวเจ้าหน้าที่? และหลักการฟ้องร้อง รวมถึงการชดใช้ค่าสินไหมทดแทน

ดาวน์โหลดฉบับเต็มได้ที่นี่

    พ.ร.บ. ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 จะเน้นวัดความสามารถในการวิเคราะห์สถานการณ์เพื่อหาว่า "ใครต้องเป็นผู้จ่ายเงินค่าเสียหาย" โดยกฎหมายฉบับนี้มีเจตนารมณ์เพื่อคุ้มครองเจ้าหน้าที่รัฐที่ตั้งใจทำงานไม่ให้ต้องรับภาระหนักเกินไปหากเกิดข้อผิดพลาด จุดที่นำมาออกสอบบ่อยมีดังนี้

1. แยกให้ออกว่าทำ "ในหน้าที่" หรือ "นอกหน้าที่" โจทย์มักจะให้สถานการณ์สมมติมา แล้วถามว่าผู้เสียหายต้องไปฟ้องร้องใคร

    ทำในการปฏิบัติหน้าที่: เช่น ขับรถหลวงไปส่งเอกสารแล้วเบรกแตกชนคน ผู้เสียหาย ต้องฟ้องหน่วยงานของรัฐ ห้ามฟ้องตัวเจ้าหน้าที่โดยตรง

    ทำนอกเหนือหน้าที่ (เรื่องส่วนตัว): เช่น ขับรถส่วนตัวไปกินข้าวเที่ยงแล้วชนคน ผู้เสียหาย ต้องฟ้องตัวเจ้าหน้าที่ ห้ามฟ้องหน่วยงาน

2. การเรียกเงินคืนจากเจ้าหน้าที่ (การไล่เบี้ย) กรณีที่ทำความผิด "ในการปฏิบัติหน้าที่" หน่วยงานจะจ่ายเงินชดใช้ให้ผู้เสียหายไปก่อน จากนั้นจะมาดูว่าสามารถเรียกเงินคืน (ไล่เบี้ย) จากเจ้าหน้าที่คนทำพลาดได้หรือไม่ ซึ่งข้อสอบจะเน้นระดับความผิดดังนี้:

    หน่วยงานเรียกเงินคืนจากเจ้าหน้าที่ได้ เฉพาะกรณีที่เจ้าหน้าที่ทำผิดแบบ "จงใจ" (ตั้งใจให้เกิด) หรือ "ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง" (ประมาทแบบไม่น่าให้อภัย เช่น เมาแล้วขับรถหลวง)

    หากเป็นแค่การ "ประมาทเลินเล่อธรรมดา" (เช่น ฝนตกถนนลื่นรถเลยเสียหลัก) หรือเป็นเหตุสุดวิสัย หน่วยงานต้องรับภาระจ่ายเองทั้งหมด ห้ามเรียกเงินคืนจากเจ้าหน้าที่

3. หลักการรับผิดเมื่อทำผิดหลายคน (จุดหลอกยอดฮิต) หากมีเจ้าหน้าที่ร่วมกันทำความผิดหลายคน กฎหมายฉบับนี้กำหนดให้ใช้หลัก "รับผิดเฉพาะส่วนของตน" โดยพิจารณาตามสัดส่วนความผิดของแต่ละคน ข้อสอบมักจะมีตัวเลือกหลอกว่าให้รับผิดแบบ "ลูกหนี้ร่วม" (ตามหลักกฎหมายแพ่งทั่วไป) ซึ่งเป็นตัวเลือกที่ผิด ต้องจำไว้ว่ากฎหมายละเมิดของเจ้าหน้าที่ ห้ามนำหลักลูกหนี้ร่วมมาใช้

4. กรณีหน่วยงานไร้สังกัด หากเจ้าหน้าที่ทำผิดในการปฏิบัติหน้าที่ แต่เจ้าหน้าที่คนนั้นสังกัดหน่วยงานที่ไม่ได้เป็นนิติบุคคล หรือไม่แน่ชัดว่าสังกัดหน่วยงานไหน กฎหมายกำหนดให้ผู้เสียหายฟ้อง "กระทรวงการคลัง"

5. อายุความที่ต้องจำ

    กรณีหน่วยงานเรียกเงินคืน (ไล่เบี้ย) จากเจ้าหน้าที่: ต้องฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่วันที่หน่วยงานจ่ายเงินให้ผู้เสียหาย หรือ 2 ปี นับแต่วันที่หน่วยงานรู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวเจ้าหน้าที่ผู้กระทำผิด

    กรณีผู้เสียหายฟ้องผิดคน: เช่น ตามกฎหมายต้องฟ้องหน่วยงาน แต่ผู้เสียหายไม่รู้เลยไปฟ้องตัวเจ้าหน้าที่ พอศาลยกฟ้อง (เพราะฟ้องผิดตัว) กฎหมายให้สิทธิผู้เสียหายไปฟ้องใหม่ให้ถูกตัวได้ภายใน 6 เดือน นับแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด

    การอ่านกฎหมายฉบับนี้ให้สวมบทบาทเป็นกรรมการที่คอยชี้ขาดว่างานนี้รัฐหรือเจ้าหน้าที่ต้องควักกระเป๋าจ่าย เน้นจำคีย์เวิร์ดคำว่า "จงใจ" "ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง" และ "รับผิดเฉพาะส่วนของตน" ไว้ให้ดีครับ ลองนำหลักการเหล่านี้ไปใช้ตัดตัวเลือกในข้อสอบเก่าดู จะช่วยให้หาคำตอบที่ถูกต้องได้รวดเร็วขึ้น

แนวข้อสอบพร้อมเฉลย (เฉลยคลุมดำ)

ข้อที่ 1: นาย ก. เป็นพนักงานขับรถของกรมแห่งหนึ่ง ขับรถราชการไปส่งเอกสารตามคำสั่งนายบุญ หัวหน้างาน แต่ด้วยความประมาทเลินเล่อธรรมดา (ฝนตกถนนลื่น) จึงขับรถชนรถของนาย ข. เสียหาย กรณีนี้นาย ข. จะต้องฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายจากใคร? 

ก. นาย ก. (คนขับรถ) 

ข. นายบุญ (หัวหน้างานผู้สั่งการ) 

ค. กรมต้นสังกัดของนาย ก. 

ง. กระทรวงการคลัง 

เฉลย: ค. กรมต้นสังกัดของนาย ก. 

อ้างอิงกฎหมาย: มาตรา 5 วรรคหนึ่ง ระบุว่า "หน่วยงานของรัฐต้องรับผิดต่อผู้เสียหาย... ผู้เสียหายอาจฟ้องหน่วยงานของรัฐดังกล่าวได้โดยตรง แต่จะฟ้องเจ้าหน้าที่ไม่ได้"

คำอธิบาย: การขับรถไปส่งเอกสารตามคำสั่งถือเป็นการกระทำ "ในการปฏิบัติหน้าที่" กฎหมายคุ้มครองเจ้าหน้าที่โดยกำหนดให้ผู้เสียหายต้องฟ้อง "หน่วยงานของรัฐ" โดยตรง จะฟ้องเจ้าหน้าที่ไม่ได้ครับ

ข้อที่ 2: จากกรณีในข้อ 1 เมื่อกรมต้นสังกัดได้จ่ายค่าสินไหมทดแทนให้นาย ข. ไปแล้ว กรมต้นสังกัดจะสามารถเรียกให้นาย ก. ชดใช้เงินคืน (ไล่เบี้ย) ได้หรือไม่? 

ก. ได้ เพราะนาย ก. เป็นผู้กระทำความผิดโดยตรง 

ข. ได้ แต่ต้องหักลบกับสวัสดิการของนาย ก. 

ค. ไม่ได้ เพราะนาย ก. ไม่ได้จงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง 

ง. ไม่ได้ เพราะกรมต้นสังกัดต้องรับผิดชอบร่วมกับเจ้าหน้าที่เสมอ 

เฉลย: ค. ไม่ได้ เพราะนาย ก. ไม่ได้จงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง 

อ้างอิงกฎหมาย: มาตรา 8 วรรคหนึ่ง ระบุว่าหน่วยงานของรัฐจะเรียกให้เจ้าหน้าที่ชดใช้เงินคืนได้เฉพาะกรณีที่ "เจ้าหน้าที่ได้กระทำการนั้นไปด้วยความจงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง" (ถ้าประมาทธรรมดา เรียกคืนไม่ได้) 

คำอธิบาย: รัฐจะเรียกเงินคืน (ไล่เบี้ย) จากเจ้าหน้าที่ได้เฉพาะกรณีที่เจ้าหน้าที่ทำไปเพราะ "จงใจ" (ตั้งใจชน) หรือ "ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง" (เช่น เมาแล้วขับ) เท่านั้น แต่ในโจทย์ระบุว่าเป็นเพียงความประมาทเลินเล่อธรรมดา รัฐจึงต้องรับภาระไว้เองทั้งหมดครับ

ข้อที่ 3: กรณีที่เจ้าหน้าที่หลายคนร่วมกันกระทำละเมิดในการปฏิบัติหน้าที่จนเกิดความเสียหายต่อหน่วยงานของรัฐ การชดใช้ค่าเสียหายต้องใช้หลักเกณฑ์ใด? 

ก. ให้ทุกคนรับผิดชอบเท่าๆ กัน 

ข. ให้ใช้หลักลูกหนี้ร่วม ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 

ค. ให้ผู้บังคับบัญชาระดับสูงรับผิดชอบมากที่สุด 

ง. ให้คำนึงถึงระดับความร้ายแรงและสัดส่วนความรับผิดของแต่ละคน โดยไม่นำหลักลูกหนี้ร่วมมาใช้บังคับ

เฉลย: ง. ให้คำนึงถึงระดับความร้ายแรงและสัดส่วนความรับผิดของแต่ละคน โดยไม่นำหลักลูกหนี้ร่วมมาใช้บังคับ 

อ้างอิงกฎหมาย: มาตรา 8 วรรคสี่ ระบุชัดเจนว่า "ถ้าการละเมิดเกิดจากเจ้าหน้าที่หลายคน มิให้นำหลักเรื่องลูกหนี้ร่วมมาใช้บังคับ และเจ้าหน้าที่แต่ละคนต้องรับผิดใช้ค่าสินไหมทดแทนเฉพาะส่วนของตนเท่านั้น"

คำอธิบาย: จุดนี้คือข้อหลอกที่ออกสอบบ่อยที่สุดครับ! กฎหมายนี้ยกเว้นหลักกฎหมายแพ่งทั่วไป โดยกำหนดให้ต่างคนต่างรับผิด "เฉพาะส่วนของตน" ตามสัดส่วนความผิด ห้ามบังคับให้คนใดคนหนึ่งเหมาจ่ายแทนเพื่อน (ห้ามใช้หลักลูกหนี้ร่วม)

ข้อที่ 4: นาย ค. ได้รับความเสียหายจากการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่รัฐ แต่ไม่ทราบแน่ชัดว่าเจ้าหน้าที่ผู้นั้นสังกัดหน่วยงานใด หรือหน่วยงานนั้นไม่ได้เป็นนิติบุคคล นาย ค. จะต้องฟ้องร้องหน่วยงานใด?

ก. สำนักนายกรัฐมนตรี 

ข. กระทรวงการคลัง 

ค. กรมบัญชีกลาง 

ง. สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา 

เฉลย: ข. กระทรวงการคลัง อ้างอิงกฎหมาย: มาตรา 5 วรรคสอง ระบุว่า "ถ้าการละเมิดเกิดจากเจ้าหน้าที่ซึ่งไม่ได้สังกัดหน่วยงานของรัฐแห่งใด ให้ถือว่ากระทรวงการคลังเป็นหน่วยงานของรัฐที่ต้องรับผิด"

คำอธิบาย: หากเป็นกรณีหน่วยงานที่ไม่มีฐานะเป็นนิติบุคคล หรือหาตัวหน่วยงานต้นสังกัดไม่เจอ กฎหมายกำหนดให้ "กระทรวงการคลัง" เป็นผู้รับหน้าเสื่อถูกฟ้องแทนครับ

ข้อที่ 5: หากประชาชนผู้เสียหาย ฟ้องร้องผิดตัว (เช่น ฟ้องเจ้าหน้าที่แทนที่จะฟ้องหน่วยงาน) และต่อมาศาลมีคำพิพากษายกฟ้องเพราะฟ้องผิดคน ประชาชนผู้นั้นจะมีสิทธินำคดีมาฟ้องใหม่ให้ถูกตัวได้ภายในระยะเวลาเท่าใด? 

ก. 30 วัน นับแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด 

ข. 90 วัน นับแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด 

ค. 6 เดือน นับแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด 

ง. 1 ปี นับแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด 

เฉลย: ค. 6 เดือน นับแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด 

อ้างอิงกฎหมาย: มาตรา 6 และ มาตรา 7 ที่ระบุตรงกันว่า หากผู้เสียหายฟ้องผิดตัว (ฟ้องหน่วยงานแทนเจ้าหน้าที่ หรือ ฟ้องเจ้าหน้าที่แทนหน่วยงาน) แล้วศาลยกฟ้อง หากอายุความเหลือไม่ถึง 6 เดือน กฎหมายให้สิทธิ "ขยายอายุความไปได้ถึง 6 เดือน นับแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด" 

คำอธิบาย: กฎหมายให้ความคุ้มครองประชาชนที่อาจไม่รู้กฎหมาย หากไปฟ้องผิดคนแล้วศาลยกฟ้อง (และอายุความปกติอาจจะหมดไปแล้ว) กฎหมายจะขยายเวลาให้ไปฟ้องใหม่ให้ถูกต้องได้ภายใน "6 เดือน" นับแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดครับ






10/01/2026

แนวการออกข้อสอบ ก.พ. พ.ร.บ. วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 (และที่แก้ไขเพิ่มเติม)

 



    พ.ร.บ. วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 (และที่แก้ไขเพิ่มเติม) ฉบับนี้เกี่ยวกับการตัดสินใจและออกคำสั่งทางราชการ เน้นอ่านเรื่องขั้นตอนการทำคำสั่งทางปกครอง สิทธิของคู่กรณี (ประชาชนหรือผู้ที่เกี่ยวข้อง) และที่ออกสอบบ่อยมากคือ "การยื่นอุทธรณ์คำสั่ง" ว่าต้องทำภายในกี่วัน ยื่นกับใคร

ดาวน์โหลดฉบับเต็มได้ที่นี่

    พ.ร.บ. วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 เปรียบเสมือน "กติกา" ที่คอยกำกับดูแลว่าข้าราชการจะใช้อำนาจตัดสินใจหรือออกคำสั่งอย่างไรให้ยุติธรรม และถ้าประชาชนหรือผู้ถูกสั่งไม่เห็นด้วยจะมีสิทธิโต้แย้งตามขั้นตอนใด ข้อสอบ ก.พ. มักจะเจาะลึกไปที่ความเข้าใจในประเภทของคำสั่ง สิทธิของประชาชน และกรอบเวลาในการอุทธรณ์ โดยมีประเด็นสำคัญที่ต้องจำดังนี้ครับ

1. คำสั่งทางปกครอง VS กฎ (ต้องแยกให้ออก) ข้อสอบชอบให้สถานการณ์มาแล้วถามว่าข้อใดคือคำสั่งทางปกครอง

    คำสั่งทางปกครอง: เป็นการใช้อำนาจตามกฎหมายที่มีผลกระทบสิทธิ "เฉพาะเจาะจงบุคคลหรือกลุ่มคน" เช่น การอนุมัติใบอนุญาต, การสั่งพักใช้ใบอนุญาต, การไม่อนุมัติให้ก่อสร้าง, การสั่งลงโทษไล่ออก, การสั่งปรับ

    กฎ: เป็นการใช้อำนาจที่มีผลบังคับใช้ "เป็นการทั่วไป" ไม่เจาะจงใครคนใดคนหนึ่ง เช่น พระราชกฤษฎีกา, กฎกระทรวง, ระเบียบ, ประกาศ (กฎ ไม่ใช่คำสั่งทางปกครอง)

2. ความเป็นกลางของเจ้าหน้าที่ (ห้ามมีส่วนได้เสีย) กฎหมายนี้ซีเรียสมากเรื่องเจ้าหน้าที่ต้องเป็นกลาง ข้อสอบมักถามว่าใครบ้างที่ "ห้าม" เป็นผู้พิจารณาทำคำสั่งทางปกครองเด็ดขาด:

    คู่หมั้น หรือ คู่สมรส ของคู่กรณี

    ญาติของคู่กรณี (บุพการี, ผู้สืบสันดานไม่จำกัดชั้น, พี่น้องร่วมบิดามารดาหรือร่วมแต่บิดาหรือมารดา, ลูกพี่ลูกน้องตามที่กฎหมายกำหนด)

    คนที่เป็นเจ้าหนี้ ลูกหนี้ หรือนายจ้าง ลูกจ้างของคู่กรณี

    จุดสำคัญ: หากเจ้าหน้าที่รู้ตัวว่าเข้าข่ายนี้ ต้อง "หยุดพักเรื่อง" และแจ้งผู้บังคับบัญชาทันที จะดันทุรังทำคำสั่งต่อไปไม่ได้

3. สิทธิของคู่กรณี (ประชาชนหรือผู้ที่ถูกสั่ง)

    สิทธิโต้แย้ง: ก่อนที่เจ้าหน้าที่จะออกคำสั่งที่ส่งผลร้ายต่อบุคคล (เช่น จะสั่งรื้อถอนอาคาร) กฎหมายบังคับว่าเจ้าหน้าที่ ต้อง ให้โอกาสคู่กรณีรับทราบข้อเท็จจริงและโต้แย้งแสดงพยานหลักฐานก่อนเสมอ (ยกเว้นเป็นกรณีฉุกเฉินมากๆ หรือเรื่องที่ต้องปิดเป็นความลับ)

    สิทธิมีที่ปรึกษา: คู่กรณีสามารถนำทนายความหรือที่ปรึกษาเข้ามาในการพิจารณาทางปกครองได้ และสิ่งที่ทนายทำ ถือเสมือนว่าคู่กรณีเป็นคนทำเอง

4. การอุทธรณ์คำสั่งทางปกครอง (จุดที่ออกสอบบ่อยและออกทุกปี!) จำตัวเลขและเงื่อนไขไทม์ไลน์เหล่านี้ให้แม่น:

    ผู้ที่ไม่เห็นด้วยกับคำสั่ง ต้องยื่นอุทธรณ์ภายใน 15 วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำสั่ง

    ต้องยื่นอุทธรณ์ต่อ "เจ้าหน้าที่ผู้ทำคำสั่ง" (ระวังโดนหลอกว่าต้องยื่นต่อหัวหน้า หรือยื่นต่อศาล ต้องยื่นให้คนทำคำสั่งทบทวนตัวเองก่อนเสมอ)

    เจ้าหน้าที่คนที่ทำคำสั่งมีเวลาพิจารณาทบทวนตัวเอง 30 วัน

    ถ้าทบทวนแล้วเจ้าหน้าที่ยังดื้อ ยืนยันคำสั่งเดิม ไม่ยอมเปลี่ยน ให้เจ้าหน้าที่ส่งเรื่องไปให้ "ผู้บังคับบัญชา" พิจารณาต่อภายใน 30 วัน

5. การเพิกถอนคำสั่งทางปกครอง

    คำสั่งทางปกครองที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย เจ้าหน้าที่มีสิทธิเพิกถอนได้เสมอ แต่ต้องคำนึงถึง "ความเชื่อโดยสุจริต" ของประชาชนที่ได้รับประโยชน์จากคำสั่งนั้นไปแล้วด้วย เพื่อไม่ให้ประชาชนเดือดร้อนจากการทำงานผิดพลาดของรัฐ

    เทคนิคการทำข้อสอบกฎหมายฉบับนี้ ให้สวมหมวกมองในมุมของการ "ปกป้องสิทธิประชาชนจากการถูกรัฐรังแก" จะทำให้เข้าใจตรรกะของตัวเลือกได้ง่ายขึ้น ลองเน้นจำความแตกต่างระหว่าง "กฎ" กับ "คำสั่ง"


แนวข้อสอบพร้อมเฉลย (เฉลยคลุมดำ)

ข้อที่ 1: ข้อใดต่อไปนี้ ถือเป็น "คำสั่งทางปกครอง" ตามกฎหมายฉบับนี้? 

ก. พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการจัดตั้งหน่วยงาน 

ข. กฎกระทรวงกำหนดค่าธรรมเนียม 

ค. ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี 

ง. คำสั่งพักใช้ใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน

เฉลย: ง. คำสั่งพักใช้ใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน

    คำอธิบาย: มาตรา 5 บทนิยาม "คำสั่งทางปกครอง" คือการใช้อำนาจตามกฎหมายที่มีผลกระทบต่อสถานภาพของสิทธิหรือหน้าที่ของบุคคล (เช่น การสั่งพักใช้ใบอนุญาต) ส่วนข้ออื่นเข้าข่ายนิยามของคำว่า "กฎ" ซึ่งบังคับใช้เป็นการทั่วไป  "คำสั่งทางปกครอง" ต้องมีผลกระทบต่อสิทธิและ "เจาะจงตัวบุคคล" (ในที่นี้คือเจาะจงโรงงานที่ถูกพักใช้ใบอนุญาต) ส่วนข้อ ก, ข และ ค มีลักษณะบังคับใช้เป็นการทั่วไป ไม่เจาะจงใคร จึงถือเป็น "กฎ" ไม่ใช่คำสั่งทางปกครอง

ข้อที่ 2: หากนาย ก. ได้รับคำสั่งไม่อนุมัติการก่อสร้างอาคาร และต้องการอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าว นาย ก. ต้องยื่นอุทธรณ์ภายในระยะเวลากี่วัน? 

ก. 7 วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำสั่ง 

ข. 15 วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำสั่ง 

ค. 30 วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำสั่ง 

ง. 60 วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำสั่ง

เฉลย: ข. 15 วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำสั่ง

    คำอธิบาย: ตามมาตรา 44 กฎหมายกำหนดไว้ชัดเจนว่า การอุทธรณ์คำสั่งทางปกครอง (กรณีที่กฎหมายเฉพาะไม่ได้กำหนดเวลาไว้เป็นอย่างอื่น) ให้ยื่นภายใน 15 วัน นับแต่วันที่ตนได้รับแจ้งคำสั่ง

ข้อที่ 3: จากข้อ 2 เมื่อนาย ก. ต้องการอุทธรณ์คำสั่ง นาย ก. จะต้องยื่นอุทธรณ์ต่อใคร? 

ก. ศาลปกครอง 

ข. ผู้ว่าราชการจังหวัด

 ค. ผู้บังคับบัญชาของเจ้าหน้าที่ 

ง. เจ้าหน้าที่ผู้ทำคำสั่งทางปกครองนั้น

เฉลย: ง. เจ้าหน้าที่ผู้ทำคำสั่งทางปกครองนั้น

คำอธิบาย: ข้อนี้ข้อสอบ ก.พ. ชอบนำมาออกหลอกบ่อยๆ  ตามมาตรา 44 การอุทธรณ์จะต้องยื่นต่อ "เจ้าหน้าที่ผู้ทำคำสั่งทางปกครอง" เสมอ เพื่อให้โอกาสเจ้าหน้าที่คนนั้นได้ทบทวนตัวเองก่อน (ถ้าเจ้าหน้าที่ยังยืนยันคำสั่งเดิม ถึงจะส่งเรื่องไปให้ผู้บังคับบัญชาพิจารณาต่อไป)

ข้อที่ 4: กรณีที่เจ้าหน้าที่จะต้องพิจารณาออกคำสั่งทางปกครอง แต่พบว่าตนเองเป็น "ลูกหนี้" ของผู้ยื่นคำขอ เจ้าหน้าที่ท่านนั้นจะต้องปฏิบัติอย่างไร? 

ก. ดำเนินการพิจารณาต่อไปโดยยึดหลักความเที่ยงธรรม 

ข. ให้ผู้ยื่นคำขอลงนามยินยอมให้พิจารณาเรื่องต่อไปได้ 

ค. หยุดพักเรื่องไว้ก่อน และแจ้งให้ผู้บังคับบัญชาทราบ 

ง. ยกเลิกคำขอนั้นทันที

เฉลย: ค. หยุดพักเรื่องไว้ก่อน และแจ้งให้ผู้บังคับบัญชาทราบ

    คำอธิบาย: อ้างอิงตาม มาตรา 13 (6) ประกอบ กฎกระทรวง ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2540) ซึ่งระบุว่าเจ้าหน้าที่ที่เป็นเจ้าหนี้ ลูกหนี้ นายจ้าง หรือลูกจ้าง ถือเป็นผู้มีสภาพร้ายแรงอันอาจทำให้การพิจารณาไม่เป็นกลาง และต้องปฏิบัติตาม มาตรา 14 คือให้ "หยุดพักเรื่องไว้ก่อนและแจ้งให้ผู้บังคับบัญชาทราบ"

ข้อที่ 5: ก่อนที่เจ้าหน้าที่จะมีคำสั่งทางปกครองที่ "กระทบสิทธิ" ของบุคคล (เช่น สั่งรื้อถอนอาคาร) เจ้าหน้าที่จะต้องดำเนินการตามข้อใดก่อนเสมอ (ยกเว้นกรณีฉุกเฉิน)? 

ก. ประกาศในราชกิจจานุเบกษา 

ข. ให้โอกาสคู่กรณีได้รับทราบข้อเท็จจริงและโต้แย้งแสดงพยานหลักฐาน 

ค. แจ้งเจ้าหน้าที่ตำรวจในพื้นที่ให้รับทราบ 

ง. นำเรื่องเข้าที่ประชุมคณะกรรมการระดับจังหวัด

เฉลย: ข. ให้โอกาสคู่กรณีได้รับทราบข้อเท็จจริงและโต้แย้งแสดงพยานหลักฐาน

    คำอธิบาย: อ้างอิงตาม มาตรา 30 บัญญัติว่าในกรณีที่คำสั่งทางปกครองอาจกระทบถึงสิทธิของคู่กรณี เจ้าหน้าที่ต้องให้คู่กรณีมีโอกาสที่จะได้ทราบข้อเท็จจริงอย่างเพียงพอและมีโอกาสได้โต้แย้งและแสดงพยานหลักฐานของตน ตามมาตรา 30 ถือเป็นหัวใจของการคุ้มครองสิทธิประชาชนเลย ก่อนจะสั่งอะไรที่ส่งผลร้ายต่อเขา รัฐต้องให้โอกาสเขาชี้แจง โต้แย้ง หรือนำหลักฐานมาสู้ก่อนเสมอ เว้นแต่จะเป็นเรื่องเร่งด่วนฉุกเฉินจริงๆ 







อยากเป็นข้าราชการ ต้องเริ่มตรงไหน

       การเข้ารับราชการยังคงเป็นเป้าหมายทางอาชีพของคนจำนวนไม่น้อย โดยเฉพาะผู้ที่กำลังศึกษาอยู่ในระดับอุดมศึกษา ผู้สำเร็จการศึกษาใหม่ ตลอดจนผ...